Boya Terimleri

Aramak istediğiniz kelimeyi yazınız:
Terim
Tanım
Bir rengi belirleyen parametrelerin renkölçer (colorimeter) veya tayfölçer (spectrometer) aracılığıyla belirlenmesi. Ayrıca Bkz. Renkölçer,Tayfölçer,Renk spektrometresi
Uluslararası Aydınlatma Komisyonu (Commission Internationale de l’Eclairage, CIE) tarafından oluşturulan “matematiksel yapılı” bir renk tanımlama sistemi. Sistem, renkleri tanımlarken, insan gözündeki konik yapılı ışık algılama hücrelerinin üç tipte olduğu ve bunların mavi, yeşil ve kırmızı ışıklara hassas olduğu bilgisini temel alır. Buradan hareketlenerek yapılan modelleme sonucunda her renk; L, a ve b kısaltmalarıyla anılan üç bileşen cinsinden ifade edilir. CIE Lab renk sistemi, rengi belirlenecek olan nesnenin yanı sıra, ışığa ve gözlemciye ilişkin tanımlar da getirdiği için diğer renk tanımlama sistemlerine oranla daha hassas ve tekrarlanabilen sonuçlar verir. Ayrıca Bkz. Renk tanımlama sistemleri
Siyahla hiç kirletilmemiş ve doygun dört temel rengi referans alarak oluşturulan bir renk tanımlama sistemi. NCS’de, yukarıdaki özelliklerde sarı, kırmızı, mavi ve yeşil standartlar oluşturulur. Bu standartları oluşturan boyalar değişik oranlarda karıştırılarak çeşitli tonlarda renkler edilir. Elde edilen her bir renk, renksiz vernikle çeşitli oranlarda karıştırılarak değişik doygunluklar elde edilebilir. Yine bu renker, siyahla çeşitli oranlarda kirletilebilir. Bu biçimde elde edilen renkler, NCS’de şöyle ifade edilir: Örneğin 2080-R70B. Yani renk % 20 oranında siyah içermektedir, % 80 oranında doygundur ve tonu % 70 oranında kırmızı (:Red, R) ile % 30 oranında mavinin (:Blue, B) karışımından oluşmaktadır. Ayrıca Bkz. Munsell renk sistemi, Renk tanımlama sistemleri
Kalınlıkları, ışığın dalga boyu civarında olan saydam ince levhalar üzerine düşen ışık ışınlarının, ince levhanın üst ve alt yüzeylerinden ayrı ayrı yansıyan kısımları “girişim” adı verilen bir fiziksel etkileşmeye uğrayarak farklı renkte algılanırlar. Özellikle, sedef ışıltılı mika pigmentlerde gözlenen bu olguyla oluşan renklere “girişim renkleri” adı verilir.
Bir rengin, hiçbir ölçüm aleti kullanmaksızın, sadece, insan gözünün ayırdetme yeteneğiyle belirlenmesidir. Bu işlemle, aşağıdaki amaçlardan biri ya da birkaçına erişilmek istenir: (i) Gözlemlenen ve bileşimi bilinmeyen bir rengin hangi pigment veya boyar maddelerden oluştuğunun tahmin edilebilmesi. (ii) Gözlemlenen rengin, bir referans renkle uyum derecesinin belirlenmesi. (iii) Gözlemlenen rengin, referans renkle daha uyumlu hale getirilmesi için hangi renklendiricilerin ne oranda eklenmesinin gerekli olduğunun belirlenmesi.
Çoğunluğunu metal oksitlerin, metal oksit karışımlarının ve karbon siyahının oluşturduğu, inorganik esaslı pigmentler. Günümüzde kullanılan inorganik renk pigmentlerinin tümüne yakını, sentetik olarak üretilmektedirler.
Renk tonu belirlenmiş şu sekiz temel rengi referans alarak oluşturulan bir “görsel” renk tanımlama sistemi: Mavi, turkuaz, yeşil, yeşilimsi sarı, sarı, turuncu, kırmızı, kırmızımsı mor, mor, morumsu mavi. Bu temel renklerin her biri, pigmentsiz vernikle seyreltilerek doygunlukları azaltılabilir; siyahla karıştırılarak da kirletilebilirler. Munsell renk sisteminde, örneğin GY 5/6 olarak tanımlanan bir renk için yeşilimsi sarı (:Greenish yellow, GY) tonda P oranında siyahla kirletilmiş ve ` oranında doygundur denir. Munsell renk sistemi ABD’de yaygın olarak kullanılır. Avrupa’da ise, görsel renk tanımlama sistemi olarak, daha fazla, Doğal Renk Sistemi (NCS) kullanılır. NCS, Munsell sistemine oranla, daha ayrıntılı tanımlama yapma olanağı sağlar. Ayrıca Bkz. Doğal renk sistemi, Renk tanımlama sistemleri
Basit organik moleküllerden sentezlenerek elde edilen ve çok geniş renk çeşitlilikleriyle boya sanayiindeki estetik olanakları büyük ölçüde artıran renk pigmentleri grubu.
Bir rengi tanımlamada kullanılan bileşenlerden biri (diğer ikisi “renk tonu” ve “ışıklılık”tır). Bir rengin doygunluğuyla kastedilen o rengin tonunu oluşturan unsurların, renk içinde ne kadar derişik ya da seyreltik bulunduğudur. Doygunluk sözcüğünün yanısıra kroma (chroma) ve saflık (purity) sözcükleri de aynı anlamda kullanılırlar.
Bir rengin, referans olarak kabul edilen diğer bir renge yaklaştırılması. Renk eşleme, çalışılan renge çeşitli ilâveler yapılarak laboratuvar ortamında yapıldığı gibi, renk ölçüm cihazlarının sonuçları kullanılarak bilgisayar ortamında da yapılabilir.
Bir boya filmi içindeki renk pigmentlerinin ve/veya boyar maddelerin, ikinci kat olarak üzerine uygulanan yaş boya içindeki çözgenlerin (ve bazen de bağlayıcıların) etkisiyle, yeni uygulanan boya fimine göçmesi ve istenmeyen renklenmelere neden olması. Renk kusmasının olmaması için, boyada kullanılan renklendiricilerin yeterli çözgen direncine sahip olmaları önemlidir.
Renkli bir yüzeyden kendi detektörüne gelen ışığı bir prizmadan geçirerek dalga boylarına ayıran ve gelen ışığın her bir dalga boyundaki ışık ışını oranını belirleyerek rengi ölçen ölçüm cihazı. Renk spektrometreleri, renk ölçerlere göre daha hassas renk ölçüm sonuçları verirler. Ayrıca Bkz. Renkölçer
Bir pigmentin renk verme gücünün ölçüsü. Disperse edilmiş pigmentlerin, yine disperse edilmiş titanyum dioksitle, aynı miktarda renk pigmenti gelecek şekilde karıştırılması sonucunda, renk şiddetlerinin karşılaştırılması yapılır.
Rengin nesnel olarak tanımlanması için geliştirilen sistemlerdir. “Görsel Sistemler” ve “Matematiksel Sistemler”olarak iki tür renk tanımlama sisteminden söz edilebilir. “Görsel Sistemler”, belli bir sistematik içinde oluşturulan çok sayıda standart renk kartından oluşurlar. Belirlenmek istenen renk, o “görsel sistem” içindeki en yakın renk kartının koduyla anılır. Munsell Renk Sistemi ve Doğal Renk Sistemi (NCS) en yaygın kullanılan “görsel renk sistem”leridir. Matematiksel renk sistemleriyse, her bir noktası bir renge karşılık gelen üç boyutlu sanal renk uzayları oluşturarak kurulur. En yaygın olanı CIE Lab sistemidir. Ayrıca Bkz. Munsell renk sistemi, Doğal renk sistemi, CIE Lab renk sistemi
Başta güneş kaynaklı olan beyaz ışık olmak üzere, çok dalga boylu ışınlardan oluşan bir ışık hüzmesinin bir prizmadan geçirilerek farklı renklere, yani ayrı dalga boylarındaki ışınlara ayrılmasıyla oluşan renk yelpazesi.
Rengin kırmızı, sarı, yeşil, mavi, mor, v.d. olarak algılanmasına yol açan temel renk bileşeni. Renk tonunun yanısıra, renk doygunluğu ve ışıklılık da rengi tanımlayan diğer iki temel renk bileşeni olarak tanımlanır. Ayrıca Bkz. Renk doygunluğu, Işıklılık
Pigment ve boyar madde molekülleri içinde yer alıp, renk özelliğinin oluşmasını sağlayan kimyasal gruplar. Kromofor gruplar olarak da anılırlar.
1) Daha çok ahşap yüzeylere uygulanan, bileşiminde boyar maddeleri ya da bir kaç mikron inceliğindeki saydam pigmentleri içeren ve ince bir tabaka halinde uygulanan organik kaplama. Renklendiricilerin, püskürtme, silme, fırçayla uygulama yoluyla ahşap yüzeyine emdirilmesi amaçlanır.
2) Yüksek derişimde pigment içeren, dolayısıyla bir karışıma eklendiğinde, karışımın renk özelliğini değiştiren bileşen.
Bir renklendiricinin, farklı derişimlerde ilâvesiyle değişik renklerin elde edilmesi.
Renkleri, gözümüzde mevcut olan üç farklı göz hücresini ne şiddette uyardıklarına göre tanımlayan kuramsal modellemeye göre çalışan renk ölçüm cihazı. Renkölçerler, bir rengi, o renkte mevcut olan mavi, yeşil ve kırmızı saf renk oranlarını veren “tristimulus değerleri” yani “üçlü uyarıcı değerler” cinsinden tanımlarlar.
Görünür ışık tayfında yer alan ve her biri belli bir dalga boyundaki ışığın rengi olan renkler.
Uygun oranlarda karıştırıldıklarında renksiz bir uyarı üreten iki renk, tamamlayıcı renkler olarak tanımlanırlar. Örneğin, tamamlayıcı renkte iki ışık bir araya geldiklerinde beyaz ışığı oluştururlar. Buna karşın, tamamlayıcı renklerdeki iki boya karıştırıldıklarında siyah renkli bir boya oluştururlar.
Pigment veya boyar maddelerin moleküllerinde yer alabilen ve asıl renk verici (kromofor) grubun yanısıra, renk özelliğinin oluşmasında katkısı olan kimyasal gruplar.
Terim
Tanım
Determination of color defining parameters by colorimeter and spectrometer. See Also Colorimeter, Color Spectrometer
Mathematically structured color identification system developed by International Commission on Illumination (Commission Internationale de l’Eclairage, CIE). The system is based on the fact that there are three types of conical shaped light perception cells in human eye and those cells are sensitive to blue, green and red lights. Taking this fact in to account, each color is expressed in terms of three variables; L, a and b. Because it takes the light and the observer into account together with the object, CIE Lab color system gives more sensitive and reproducible results compared to the other color identification systems. See Also Color identification systems
Color identification system that takes four basic colors, which are saturated and not darkened with black, as reference. For NCS, yelow, red, blue and green standarts are formed with the above mentioned properties. Various color tones are obtained by mixing the standards at different ratios. Each color can be mixed with transparent varnish to obtain several saturation levels. In addition, these colors can be darkened with black in various ratios. Colors obtained by these methods are named by NCS as follows: 2080-R70B means color contains 20% black, 80% saturated and its hue is composed of 70% Red (R:Red) and 30% Blue (B:Blue). See Also Munsell color system, Color identification systems
Light rays falling on transparent thin plates with a thickness close to wavelength, are reflected separately from top and bottom surfaces of the thin plate. These separately reflected light rays undergo a physical interaction called “interference” and perceived as different colors. These colors, especially observed with pearlescent pigments, are called “interference colors”.
Determination of color, distinguishing only with human eye without using any measurement tools. One or more of the following is intended by this process: (i) Estimation of pigment or dye stuff content of an observed color with an unknown composition. (ii) Determination of matching degree of an observed color according to a reference color. (iii) Determination of types and amounts of stains to match an observed color with a reference color.
Inorganic based pigments, most of which are formed by metal oxides, metal oxide mixtures and carbon black. Almost all inorganic pigments used today are obtained synthetically.
Visual color definition system based on ten principal hues as Blue, Blue-Green, Green, Green-Yellow, Yellow, Yellow-Red, Red, Red-Purple, Purple, Purple-Blue. Each of these principal hues can be diluted with clear-coats to decrease its chroma or mixed with black pigmented paint to decrease its lightness. For instance, for a color specified as GY5/6 in Munsell color system, one can say Green-Yellow (GY), 50% mixed with black and 60% saturated. Munsell color system is commonly used in the USA. On the other hand, in Europe, Natural Color System (NCS) is preferred. NCS, ables a more detailed definition of color than Munsell system. See Also Natural color system, Color identification systems
Group of pigments synthesized from basic organic molecules and possessing the ability to enhance the aesthetics in paint industry by virtue of their wide range of colors.
One of the three components used to define a color (other two are "hue" and "lightness"). Saturation describes the concentration of color components constituting the hue. The terms chroma and purity are also used in place of saturation.
Reducing the color difference between a trial and a reference color. Color matching can be performed at laboratories by using additive method or can be carried out using computers with the data from the color measurement devices.
A defect in which pigments and/or dyestuffs from the lower coat of paint film diffuse into the upper coat due to the solvents (sometimes resins) and causing unwanted discoloration on the latter. It is important to use dyestuffs with sufficient solvent resistance to prevent bleeding.
An instrument that measures the color by dispersing the light coming from a colored surface to its detector by passing through a prism into its component wavelengths and determining amount of light ray at each wavelength. See Also Colorimeter
Measure of power of a pigment to color. Comparison of color strength of dispersed pigment is made by mixing with dispersed titanium dioxide in equal amount of color pigment.
Systems developed for subjective identification of color. Color identification systems can be divided into two groups. Visual system and mathematical system. Visual system comprises numerous color chips arranged systematically. The color is identified by the nearest resemblance color cards code. Munsell color system and natural color system are the most common visual color identification systems. Mathematical color identification systems based on three dimensional color space while each point in this color space specifies a certain color. CIE Lab is the most common mathematical system used. See Also Munsell color system, Natural color system, CIE lab color system
Color range formed by dispersing a polychromatic light (especially the sunlight) through a prism into different colors (i.e., different wavelengths)
Main component of color that makes it possible to perceive color as red, yellow, blue, violet. Besides hue, chroma and lightness are the other components of color. See Also Chroma, lightness
Chemical groups present in pigment and dyestuff molecules that can impart color to the molecules.
1) Organic coating containing dyestuff and transparent pigments of several microns applied as a thin layer on mostly wood substrates. Stain is impregnated on wood surfaces by spraying, brush or pad application.
2) Component having a high pigment concentration such that when added to a paint mixture it changes the color.
Obtaining color by adding various concentrations of colorants.
An instrument that measures color characteristics according to the intensity of excitement of three receptor cells in our eyes. Colorimeters define a color using “tristimulus values” which are the blue, green and red present in a color.
Colors in the visible color spectrum each of which are lights of certain wavelength.
If two colors mixed in a proper proportion, result in a neutral color then they are called complementary colors. . For instance, when two lights with complementary colors are mixed, white light forms. On the other hand, when two paints with the complementary color are mixed, black paint is obtained.
Chemical groups which can be presented in the structure of pigments and dyestuffs and can contribute to color of the compound together with main chromophore groups.